تعريف كارتو گرافي (نقشه کشی)

سلام به همه دوستان عزیز امیدوارم از این وبلاگ خوشتون اومده باشه و بتونید ازش استفاده کنید در ضمن نظرات و پیشنهاد های خودتون رو با ما در ارتباط بگذارید. با تشکر مدیریت سایت



بازدید : مرتبه
تاريخ : پنج شنبه 19 آبان 1390برچسب:,

 

تعريف كارتو گرافي (نقشه کشی

 

 

 


تصويري کلي از يک نقشه برايكارتوگرافي

 در تعریف کارتوگرافی به ارائه دو تعریف می پردازیم :
تعریف عام : کارتوگرافی عبارت است از هنر و تکنولوژی ایجاد نقشه ها و بررسیآنها به عنوان مدارک علمی و کار هنری که این تعریف تمام نقشه ها را در بر می گیرد .
تعریف خاص : کارتوگرافی عبارت است از مجموعه عملیاتی که تا مرحله مهیا شدننقشه انجام می شود و شامل گردآوری اطلاعات ، طبقه بندی ، ارزیابی ، تألیف ، طراحی ،ترسیم و چاپ می گردد .
انسان با دید محدودش با محیط نا محدود روبروست لذا بایدمحیطش را کوچک کند و به تصویر بکشد یا به بیان دیگر به تولید نقشه بپردازد و در اینراه کارتوگرافی به کمک ما می آید .
همزمان با پیدایش جوامع انسانی تاکنون ، بشراز ابتدایی ترین راه ها تا پیشرفته ترین حالت آن به انتقال مفاهیم می پردازد . براساس تمدن انسانی ، کارتوگرافی دوره های زیر را پشت سر گذاشته است :
دوراننخستین : در دوران نخستین بومی ها برای بیان اطلاعات از علائم خاصی استفاده میکردند و روش های انتقال مفاهیم بسیار ابتدایی بود .
دوران باستان : در دورانباستان ، با توجه به شکل گیری تمدن های انسانی ابتدایی ترین نقشه ها با مفاهیم علمیرا می توانیم پیدا کنیم بطوریکه احتمال می رود اولین نقشه به مفهوم علمی آن درمنطقه بین النهرین تهیه شده باشد و یا اینکه قدیمی ترین نقشه جهان نما در حفاری هایعراق بر روی یک لوح گلی کشف شده است که برای حدود 7-6 قرن قبل از میلاد است . بیشترین سهم را در کارتوگرافی یونانی ها به عهده دارند .
دوران قرون وسطی : درقرون وسطی که به دوران افول علم مشهور است و فاصله زمانی قرن پنجم تا پانزدهممیلادی را می پوشاند ، با دقت نقشه کشی مواجهیم اگرچه در اواخر قرون وسطی دوباره باطلوع و شکوفایی علوم علوم نقشه کشی بارز می شود . در ابتدای دوره رنسانس عصرفراگیری و شکوفایی علوم من جمله علوم نقشه کشی را توسط دانشمندان عرب و اسلام داریمکه تأکید آیاتی قرآن بر علم آموزی باعث به تکاپو انداختن علم آموزان به شناساییمحیط اطراف خود و ارائه نقشه از آن شد .
قرن اخیر : قرن اخیر یعنی از قرن 19تاکنون را می توانیم قرون گسترش و تحکیم و تنوع علم کارتوگرافی بدانیم . نقشه هاییاز قبیل نقشه های اقلیمی ، ثبتی ، زمین شناسی ، سرشماری ، موضوعی و ... شکل گرفتند . قرون اخیر قرون همگامی کارتوگرافی با تکنولوژی است . در کارتوگرافی برای تهیهنقشه از روش های متفاوتی استفاده می کنیم که شامل :
1-تهیه نقشه با استفاده ازدوربین نقشه برداری نیو و تئودولیت :
برای طراحی دقیق و کارهای مهم از این وسایلاستفاده می شود و نقشه های بزرگ مقیاس با این وسایل حاصل می شود . نیو برای ترسیمپستی و بلندی و تئودولیت برای ترسیم پروفیل طولی و مقطع عرضی مورد استفاده قار میگیرند .
2-از طریق عکس برداری هوایی :
به مجموعه عملیاتی که از مرحلهبرداشت عکس از هواپیما تا مرحله تهیه نقشه از عکس هوایی را شامل می شود فتوگرامتریمی گویند .
هر چند که عکس هوایی خود به عنوان یک ابزار کمکی همیشه در اجرا وشناسایی پروژه ها همگام با نقشه است اما به دلایل متفاوت که در ذیل خواهد آمد حتماًباید از عکس هوایی نقشه تهیه کرد و آن نقشه را در کارهای زیر بنایی ملاک کار قرارداد :
الف ) عکس تصویری است مرکزی ولی نقشه تصویری است قائم و مرکزی بودن عکسباعث می شود دقت کار از مرکز به سمت اطراف کاهش پیدا کند به نحوی که مقیاس عکس درنقاط مختلف عکس متفاوت است ولی مقیاس در همه جای نقشه یکی است .
ب) عکس دارایخواص جابه جایی و اغراق است که در نهایت منجر به یک دید کاذب برای بیننده می شود.
ولی از آنجایی که عکس خاصیت برجسته بینی دارد و تهیه آن کار سریعی است و بهتندی می تواند چاپ شود در تمام مراحل کار به همراه نقشه عکس هوایی نیز مورد استفادهقرار می گیرد .

 

كارتو گرافي (نقشه کشی) نوين

 


درکارتوگرافي، تکنولوژي با توجه به تقاضاي نسل جديد تهيه کنندگان و استفاده کنندگاننقشه تغييرات جديدي را اعمال ميکند

ورود ادوات و تجهیزات پیشرفتههمانند سایر علوم و شاید بیشتر از تمامی علوم کارتوگرافی را متأثر کرده است . باتوجه به گستردگی اطلاعات موجود در منابع طبیعی و متغیر بودن پارامترهای مؤثر بهصورت مکانی و نهایتاً تولید حجم وسیعی از داده ها ، لزوم استفاده از امکاناتماهواره ای و کامپیوتری کاملاً ضروری می باشد . با توجه به این مسائل کلیه اطلاعاتیکه به صورت رقومی و یا تصویری و در غالب عکس های هوایی و ماهواره ای از زمین دریافتمی شود جهت تجزیه و تحلیل و تفسیر هدفمند باید توسط دستگاه های پردازشگر کامپیوتریمورد بررسی قرار گیرند .
در این رابطه ، یعنی در کارتوگرافی نوین دو علم سیستمسنجش اطلاعات جغرافیایی ( GIS ) و سنجش از دور ( RS ) به طور وسیع یعنی با استفادهاز RS اطلاعات توسط ماهواره ها و هواپیماها از زمین دریافت می شود سپس توسط GIS بهصورت یک سیستم مکانی و جغرافیایی ذخیره می شوند و سپس توسط کارتوگرافی می توان ازاین اطلاعات به تهیه نقشه پرداخت .
در کارتوگرافي، تکنولوژي با توجه بهتقاضاي نسل جديد تهيه کنندگان و استفاده کنندگان نقشه تغييرات جديدي را اعمالميکند. اولين نقشه هاي دستي ساخته تهيه ميشد و از برس و کاغذ پوست استفاده ميشدهاست. به همين دليل نقشه هاي قديمي از نظر کيفيت و پراکندگي محدود بودند. با ظهوردستگاههاي مغناطيسي مانند کمپاس و دستگاههاي ذخيره مغناطيسي، نقشه هاي با دقتبالاتر توليد شدند. همچنين با گسترش تکنولوژي امکان ذخيره و استفاده از اطلاعات بهصورت ديجيتالي فراهم شد.


دراين روش نقشه ها توسط تصاوير ارسالي از ماهواره ها تهيه مي شود .
با پيشرفتهايي که در دستگاههاي مکانيکي مانند پرس چاپگر، quadrant و ورنيه اتفاق افتاد، تعداد زيادي نقشه توليد شدند و توانايي اصلاح وتصحيح اطلاعات و نقشه هاي گذشته بوجود آمد. تکنولوژي نوري، مانند تلسکوپ، سکستان (وسيله اندازه گيري ارتفاع) و ساير دستگاههايي که در تلسکوپ به کار ميروند، برايتصحيح اکتشافات زمين و توانايي تهيه نقشه مورد استفاده قرار ميگرفت. ناخداي کشتيهابا اندازه گيري زاويه ستاره شمالي در شب يا خورشيد در هنگام ظهربه يافتن عرض هايجغرافيايي ميپردازند. پيشرفتهايي در تکنولوژي فتوشيميايي رخ داده است مانندفرآيندهاي فتوشيميايي و ليتوگرافي. اين پيشرفتها براي تهيه نقشه هايي که جزييات رابه خوبي نشان ميدهند مفيد ميباشد. اين گونه نقشه ها کج نشده و انحراف پيدا نميکنند
و در برابر رطوبت و عوامل فرساينده مقاوم ميباشند. پيشرفتهايي در نيمه آخر قرن 20در تکنولوژي الکتريکي اتفاق افتاد که باعث شد انقلاب جديدي در کارتوگرافي رخ دهد. سخت افزارهاي کامپيوتري مانند صفحات، پلاترها، چاپگرها، اسکنرها (اسکنرهاي نوعدورسنجي و ثبتي) و پلاترهاي استريو آناليزکننده که با استفاده از آنها به تجسم،تصويربرداري، آناليز فضايي انجام ميشود، تهيه وسيع نقشه ها را سبب شد

 

انواع نقشه

 


درنقشه فقط ابعاد و بزرگي و کوچکي آنها نشان داده مي شود .

 

درکارتوگرافی نقشه های گوناگونی ممکن است تهیه شود . با توجه به عوامل مختلف نظیرسیستم تصویر ، مقیاس و محتوا و کاربرد می توان به تقسیم بندی نقشه ها پرداخت ، امادر کارهای کلی زمینی و منابع طبیعی با سه دسته اصلی نقشه مواجه هستیم :
1-نقشههای عمومی General Map
2- نقشه های ویژه Special Map
3-نقشه های موضوعی Thematic Map
-
 نقشه های عمومی عبارتند از نقشه هایی که در برگیرنده عوارض طبیعیو مصنوعی در منطقه مورد مطالعه می باشد . عوارض طبیعی مثل قله ، دره ، گردنه و .... و عوارض مصنوعی که توسط بشر ساخته شده شامل جاده ، پل و ...

 


تصويري از يک نقشهعمومي

این نقشه ها به عنوان نقشه های پایه در کلیه کارهای عمرانیمورد استفاده واقع می شوند و مشخصه اصلی آنها این است که به هیچ عارضه ای اهمیتخاصی داده نمی شود و فقط ابعاد و بزرگی و کوچکی آنها نشان داده می شود . از مهمترین و مشخص ترین نمونه های این نقشه ها می توان نقشه های توپوگرافی را نام برد کهنقشه های پایه ای کلیه کارهای منابع طبیعی و زمین شناسی هستند .
-
نقشه های ویژهنقشه هایی هستند که پاره ای اطلاعات و محتویات نقشه عمومی را با توجه به اهدافمطالعه و ماهیت آنها از نقشه های عمومی گرفته و به تصویر می کشد . در حقیقت نقشههای ویژه همان نقشه های توپوگرافی با محدوده های مربوطه و به اضافه یک سری اطلاعاتجدید هستند . تفاوت این نقشه ها با نقشه های توپوگرافی این است که هماهنگی و تعادلدر نقشه های توپوگرافی بین همه عوارض و پدیده ها حفظ می شود در صورتیکه در این نقشهها به نفع بعضی از عوارض مورد نظر که هدف تهیه نقشه نیز نشان دادن همان عوارض میباشد ، این هماهنگی بهم می خورد . نقشه هایی نظیر کاداستر ، دریانوردی ، زمین شناسی، توریستی یا جازه ای جزء این نقشه ها هستند .

 


تصويري از يک نقشهتماتيک

موضوع نقشه های موضوعی معمولاً نشان دادن نحوه پراکنشمکانی یک عنصر و یا یک صفت و یا یک مقدار مختلف و مقایسه متغیرهای متفاوت می باشد . این نقشه ها به دو صورت اصلی کمی و کیفی تهیه می شوند و بر اساس ویژگی های مختلف بهچهار دسته قابل تقسیم هستند :
مکانی تصویری الگو دینامیک
1- نقشه هایمکانی
نقشه های مکانی شامل نقشه های کروکروماتیک ChorochoromaticMap ، کروپلت Choropleth ، ایزوپلت Isopleth و نقطه ای Dot می باشد .
کروکروماتیک یک واژهیونانی است به معنای سطح رنگ آمیزی شده ، این نقشه ها نمایش دهنده کلی عناصر بهصورت کیفی هستند و وسعت پراکندگی هر عنصر یا پدیده مورد مطالعه را به رنگ خاص یا باهاشور از دیگر پدیده ها تفکیک می کند .
نقشه های کروپلت عبارتند از مجموعه نقشههایی که پراکنش مقادیر متوسط یا نسبت های محاسبه شده را بر اساس واحد های اداریسیاسی یا اجتماعی نشان می دهد مثل نقشه تراکم جمعیت .
نقشه های ایزوپلت عبارتنداز نقشه هایی که با استفاده از منحنی های مختلف نمایش دهنده عناصر هم ارزش هستند . این نقشه ها معمولاً تغییرات پدیده ها را به صورت کمی ارائه می دهند .
نقشه هاینقطه ای بیشتر در مباحث جمعیتی و آماری مورد استفاده قرار می گیرند بدین صورت کهمقادیر کمی پراکنش یک پدیده را توسط تعدادی نقطه نمایش می دهد .
2- نقشه هایتصویری
پراکنش عناصر یا پدیده های مورد مطالعه را در یک منطقه با استفاده ازتصاویر نمایش می دهد .
3-نقشه های الگو
نقشه هایی هستند که بیانگر وضعیتتکامل یک پدیده و یا نمایش نظام موجود در نحوه پراکنش آن پدیده به صورت کیفی میباشد مثل نقشه شبکه هیدروگرافی که به نمایش نحوه پراکنش آبراهه ها در یک حوزه آبخیزمی پردازد .
4-نقشه های دینامیک
این نقشه ها پدیده های سیال و متحرک راغالباً به صورت کیفی نشان می دهند مثل نقشه ترافیک .
اصطلاحات گوناگونی درکارتوگرافی مطرح می شود که ما به توضیح مختصر آنها می پردازیم ، یکی از ایناصطلاحات سیستم تصویر نقشه است . 

 

سيستم هاي تصوير نقشه    

 


سيستم تصوير نقشه ما را بهتبديل يک فضاي سه بعدي به يک تصوير دو بعدي کمک مي کند.

ازآنجاییکه یک فضای کروی به راحتی قابل استفاده در امور عمرانی نمی باشد یعنی براحتینمی توان تمامی یک سطح کره را در یک دید رؤیت کرد و همچنین به علت مشکل بودن اندازهگیری ها روی کره احتیاج است که فضای سه بعدی را به یک فضای دو بعدی تبدیل نماییم .
برای تبدیل یک شی ء سه بعدی به یک تصویر دو بعدی به نام نقشه باید مراحلی راطی کنیم . سیستم تصویر نقشه ما را به تبدیل یک فضای سه بعدی به یک تصویر دو بعدیکمک می کند .
تعاریف مختلفی در این رابطه به عنوان سیستم تصویر نقشه ارائه شدهاست مثل :
سیستم تصویر عبارت است از انتقال شبکه مدارها و نصف النهارات روی فضایکروی زمین بر روی سح هموار کاغذ.
سیستم تصویر عبارت است از به تصویر درآوردنمدارات و نصف النهارات یک سطح منحنی و کروی بر روی یک سطح مسطح . بر این اساس سیستمهای تصویری مختلفی وجود دارد که در انتخاب نوع سیستم تصویر معمولاً مساحت و شکلکشور نقش اساسی ایفا می کند .
1-سیستم تصویر استوانه ای Cylinderical
2-سیستم تصویر مخروطی Conical
3-سیستم تصویر مسطحاتی Azimuthal
1-سیستم تصویراستوانه ای خود شامل استوانه ای مرکزی ، استروگرافیک Stereographic ، مرکاتور Mercator ، مرکاتور معکوس TranswerseMercator و UTM ( UniversalTranswerseMercator) تقسیم می شود .
در انواع استوانه ای ما از یک کره شیشه ای استفاده می کنیم . یعنی یک کره شیشه ای در نظر می گیریم و روی آن مدارات و نصف النهارات را رسم میکنیم . در مرکز این کره یک نقطه نورانی می گذاریم و کاغذی را به طور استوانه دورکره می گذاریم ، تصویر این مدارات و نصف النهارات روی کاغذ می افتد و ما به راحتیمی توانیم به رسم آنها بپردازیم .
2-سیستم تصویر مخروطی نیز به انواع مخروطیمرکزی و مشابه لامبرت تقسیم می شود . فرق این سیستم با سیستم استوانه ای در این استکه در سیستم استوانه ای ما کاغذ را به صورت استوانه دور کره قرار می دهیم و دراینجا به صورت مخروطی این کار را انجام می دهیم .
3-سیستم تصویری آزیموتال نیزخود به سه زیر کلاس اورتوگرافیک ، استرئوگرافیک و مشابه لامبرت تقسیم می شود . دراین سیستم فضای قابل گسترش عبارت است از یک صفحه .
یکی دیگر از اصطلاحاترایج در کارتوگرافی مقیاس نقشه است که توضیح مختصری در این باب نیز ذکر می شود.

 

مقياس    

 

مقیاس عبارت است از فاصله مستقیم دو نقطه روی نقشه و به فاصلهمستقیم و افقی همان دو نقطه بر روی زمین . بر این اساس مقیاس همیشه بدون واحد است وبعد خطی دارد نه مساحتی . انواع مقیاس عبارتند از : مقیاس حقیقی ، مقیاس عددی ،مقیاس خطی .
-
مقیاس حقیقی معمولاً در غالب یک جمله و یا عبارت در پایین نقشههای قدیمی نوشته شده است . در سیستم متریک این مقیاس مطرود شده است ولی در سیستمانگلیسی هنوز کاربرد دارد .
-
مقیاس عددی عبارت است از مقیاسی که نسبت فواصل رابه صورت عدد نشان می دهد . همیشه صورت کسر یک است و مخرج کسر مقیاس مضربی از 1000است .
-
مقیاس خطی به صورت ساده یا مرکب ارائه می شود و از محاسن آن این است کهشرایط جغرافیایی یا آب و هوایی در روی کاغذ نقشه چنانچه تأثیر بگذارد مقیاس نیز بههمان نسبت تحت تأثیر قرار می گیرد .
مهم ترین نقشه های مورد استفاده درکارتوگرافی نقشه های توپوگرافیک هستند که با کمک آنها می توان به اندازه گیری طول ،تهیه نیمرخ طولی و عرضی آبراهه ها ، تهیه شکل حوضه ها ، درجه و رتبه بندی آبراهه ها، تراکم زهکشی و تهیه نقشه هیپسومتری پرداخت . اما همچنین می توان به کمککارتوگرافی به تهیه انواع دیگر نقشه مثل نقشه جهت ، شیب ، ارتفاع و .... نیز پرداخت .


نظرات شما عزیزان:

نام :
آدرس ایمیل:
وب سایت/بلاگ :
متن پیام:
:) :( ;) :D
;)) :X :? :P
:* =(( :O };-
:B /:) =DD :S
-) :-(( :-| :-))
نظر خصوصی

 کد را وارد نمایید:

 

 

 

عکس شما

آپلود عکس دلخواه:







ارسال توسط میلاد نظری
آرشيو مطالب
ترفند
دانلود نرم افزار
مترجم
اوقات شرعی
آپلود نامحدود عکس
ارتباط با ما
تماس با ما
امکانات جانبی
امکانات جانبی
Omran_Sazeh.Loxblog.ir

دانلود فيلم

سايت ساز رايگان

بهراد آنلاين

کليپ موبايل

دانلود فيلم

نرم افزار موبايل

قائم پرس